ضرب المثل
4- وهب الأمير ما لا يملك (از كيسة خليفه ميبخشد)
5- و للناس فيما يعشقون مذاهب (سليقهها يكنواخت نيست)
6- هل يصلح العطّار ما أفسد الدّهر (آب رفته به جوي باز نيايد)
7- من يمدح العروس إلّا أهلها (هيچ كس نميگويد ماست من ترش است)
8- من كثر كلامه كثر ملامه (پرگو خطاگوست)
9- من قرع باباً و لجّ و لج (عاقبت جوينده يابنده است)
10- من طلب العلي سهر الليالي (گنج خواهي در طلب رنجي ببر)
11- من طلب شيئاً وجدّ وجد (عاقبت جوينده يابنده بود)
12- من طلب أخاً بلا عيب بقي بلا أخ. (گل بيخار خداست يا كجاست)
13- من حفر بئراً لأخيه وقع فيها (چاه مكن بهر كسي اول خودت دوم كسي)
14- من جدّ وجد (عاقبت جوينده يابنده بود)
15- من صارع الحقّ صرعه (با آل علي هر كه در افتاد بر افتاد)
16- المعيدي تسمع به خير من أن تراه (آواز دهل شنيدن از دور خوش است)
17- المحنه إذا شاعت سهلت (مرگ به انبوه، جشن باشد)
18- لكلّ فرعون موسي (دست بالاي دست بسيار است)
19- لكلّ مقام مقال (هر سخني جايي و هر نكته مكاني دارد)
20- ماحكّ جلدك مثل ظفرك (كسي نخارد پشت من جز ناخن انگشت من)
21- ماهكذا تورد يا سعد الإبل (راهش اين نيست) (اين ره كه تو ميروي به تركستان است)
22- الكلام يجرّ الكلام (حرف حرف ميآورد)
23- كلم اللسان أنكي من كلم السنان (زخم زبان از زخم شمشير بدتر است)
24- كالمستجير من الرّمضاء بالنّار (از چاله به چاه افتادن) (از بيم مار در دهان اژدها رفتن)
25- كلّ رأس به صداع (هر سري دردي دارد)
26- كلّ شاه تناط برجليها (هر كس را در قبر خود ميگذارند)
27- لا تؤخر عمل اليوم إلي غدٍ (كار امروز را به فردا ميفكن)
28- لا يؤخذ المرء بذنب أخيه (گناه ديگري را بر تو نخواهند نوشت)
29- لكلّ جديد لذّه (نو كه آمد به بازار كهنه شود دل آزار)
30- لكلّ صارم نبوه (انسان جايزالخطا است)
31- لا يلدغ المرء من جحر مرّتين (آدم يك بار پايش در چاله ميرود)
32- علي نفسها جنت براقش (خودم كردم كه لعنت بر خودم باد)
33- عند الشدائد تعرف الإخوان (دوست آن باشد كه گيرد دست دوست در پريشان حالي و درماندگي)
34- غاب القطّ إلعب يا فار (حال ميدان برايت خالي شده هر چه ميخواهي بكن)
35- فعل المرء يدلّ علي أصله (از كوزه همان برود تراود كه در اوست)
36- فوق كلّ ذي علم عليم (دست بالاي دست بسيار است)
37- كالشمس في رابعه النهار (مثل روز روشن)
38- كلام الليل يمحوه النهار (كنايه بر كسي كه به قول خود عمل نميكند)
39- قاب قوسين أو أدني (كنايه از بسيار نزديك بودن)
40- الصبر مفتاح الفرج (گر صبر كني زغوره حلوا سازي)
41- الطيور علي أشكالها تقع (كبوتر با كبوتر باز با باز كند همجنس با همجنس پرواز)
42- عاد بخفّي حنين ـ عاد صفر اليدين (دست خالي بازگشت ـ دست از پا درازتر برگشت)
43- عصفور في اليد خير من عشره علي الشجره (سركه نقد به زحلواي نسيه)
44- ربّ سكوت أبلغ من كلام (چه بسا سكوتي كه از سخن گفتن شيواتر است)
45- السكوت أخو الرّضا (سكوت علامت رضاست)
46- سبق السيف العذل (ديگر كار از كار گذشت)
47- زاد الطّين بلّه (خواست ابرويش را درست كند زد چشمش را كور كرد)
48- رحم الله إمريء عمل عملاً صالحاً فأتقنه (كار نيكو كردن از پر كردن است)
49- حبه حبه تصبح قبه (قطره قطره جمع گردد وانگهي دريا شود)
50- الحسود لا يسود (حسود هرگز نياسود)
51- الحقّ مرّ (حرف حق تلخ است)
52- خير الأمور أوسطها (اندازه نگهدار كه اندازه نكوست)
53- خير البرّ عاجله (در كار خير حاجت هيچ استخاره نيست)
54- خير الناس من ينفع الناس (بهترين مردم كسي است كه به مردم نفعي برساند)
55- خير الكلام ما قلّ و دلّ (كم گوي و گزيده گوي چون درّ تا جهان زاندك شود پر)
56- خالف تعرف (مخالفت كن و مشهور شو)
57- أين الثري و أين الثريّا (اين كجا و آن كجا) (تفاوت از زمين تا آسمان است)
58- بات يشوي القراح (آه ندارد كه با ناله سودا كند)
59- بلغ السّكين العظم (كارد به استخوان رسيد) (كاسة صبرش لبريز شد)
60- بيضه اليوم خير من دجاجه الغد (سركه نقد به زحلواي نسيه است)
61- تعاشروا كالإخوان و تعاملوا كالإخوان (حساب حساب كاكا برادر)
62- تمخض الجبل فولد فأراً (طبل تو خالي)
63- الثكلي تحبّ الثكلي (داغديده همدم داغديده ميباشد)
64- إنّ مع العسر يسراً (در پس هر گريه خندهاي است)
65- الإناء ينضج بمافيه (از كوزه همان برون تراود كه در اوست)
66- أوهن من بيت العنكبوت (سست تر از خانه عنكبوت)
67- اياك أعني و اسمعي يا جاره (به در ميگويم كه ديوار بشنود)
68- الإنسان عبد الإحسان (احسان همه خلق را نوازد آزادان را چوبنده سازد)
69- الإنسان حريص بما منع (منع چو بيند حريصتر شود انسان)
70- إن كان الكلام من فضّه فالسكوت من ذهب (گر سخن نقره است خاموشي طلاست)
71- أكرموا الضيف و لو كان كافراً (مهمان هديه (حبيب) خداست)
72- ألاليت الشباب يعود يوماً فأخبره بما فعل المشيب (جواني كجايي كه يادت بخير)
73- إلي الماء يسعي من يغصّ بلقمه إلي أين يسعي من يغصّ بماء (هر چه بگندد نمكش ميزنند واي به روزي كه بگندد نمك)
74- أطلب العلم من المهد إلي اللّحد (زگهواره تا گور دانش بجوي)
75- أقرب من حبل الوريد (از رگ گردن نزديكتر)
76- أكل الدّهر عليه و شرب (هفت كفن پوشاند)
77- إتّقوا غضب الحليم (از خشم بردبار پرهيز كنيد)
78-إسمع و لا تصدّق (بشنو و باور نكن)
79-أعلَّمه الرّمايه كلّ يوم فلما اشتدّ ساعدُه رماني (مار آستين پروردن)
80- اول الغضب جنون و آخره ندم (آغاز خشم ديوانگي و عاقبت آن پشيماني است)
81- من سار علي الدّرب وصل (از تو حركت از خدا بركت)
82- هل يرتجي مطر بلا سحاب (آيا بدون ابر بارش باران اميد ميرود)
83- يبني قصراً و يهدم مصراً (كاخي را بنا و در مقابل شهري را ويران ميكند)
84- يكاد المريب يقول خذوني (گنهكار سيماي گناه در چهره اوست)
85- اليوم خمر و غداً أمر (چو فردا شود فكر فردا كنيم چرا فكر بيهوده حالا كنيم)
86- ضغث علي إباله (قوز بالا قوز)
87- زاد اللعلين بلّه (قوز بالا قوز شد ـ بدتر شد)
88-يجعل من الحبه قبّه (از كاهي كوه ميسازد)
89- القليل يدلّ علي الكثير (مشت نمونه خروار است)
90- حجاره بعصفورين (يك تير و دو نشان)
91- كلهم من قماش واحد (سر و ته يك كرباسند)
92- أصبح صفراً علي الشّمال (او را پشيزي به حساب نميآورند)
93- مرّغ أنفه في التّراب (دماغش را به خاك ماليد)
94- يوم تبلي السّرائر (آفتاب زير ابر نميماند)
95- من عمل صالحاً فلنفسه و من أساء فعليها (هر چه كني كشت همان بدروي)
96- انّ الانسان ليطغي ان رآه استغني (گر به ثروت برسي مست نگردي مردي گر به دولت برسي سست نگردي مردي)
97- لكم دين ولي دين (عيسي به دين خود موسي به دين خود)
98- انّ الانسان خلق هلوعا (انسان بندة طمع است)
99- و لا تلقوا بايديكم الي المهلكه (نكن كاري كه بر پا سنگت آيو)
100- قل كلّ يعمل علي شاكلته (كبوتر با كبوتر باز با باز كند همجنس با همجنس پرواز)
101- لا فارض و لا بكر عودن بين ذلك = خير الامور أوسطها (نه از كار افتاده و پير و نه پير و كار نكرده)
102- يأكل التّمر و أرجم بالنّوي (خرما را او ميخورد ولي من با هستهاش سنگسار ميشوم. گنه كرد در بلخ آهنگري به شوشتر زدن گردن مسگري)
103- رُبَّ أكله تمنع أكلات (كم بخور و هميشه بخور)
104- يا حبّذا الاماره و لو علي الحجاره (شهي گرچه يك روز باشد خوش است)
105- الإنسان ابن يومه (آدمي آه است و دم)
106- أنف في السّماء و است في الماء (آدم گدا اين همه ادا)
107- كلّ إناء باّلذي فيه يرشح (از كوزه همان برون تراود كه در اوست)
108- بقبقه في زقزقه (لاف در غربت و آواز در بازار مسگران)
109- تمام الربيع الصّيف (كار را كه كرد آنكه تمام كرد)
110- من أجدب إنتجع (هر كه سرش سوزد، كلاه دوزد يا هر كه طاووس خواهد جور هندوستان كشد)
111- هذا جزاء مجيرأمّ عام (مار در آستين پروردن است)
112- الجزاء من جنس العمل (مزد خرچراني، خرسواري است)
113- جنت علي أهلها براقش (خود كرده را تدبير نيست)
114- يحمل التمر الي البصره (زيره به كرمان بردن)
115- كما تدين تدان (با هر دست كه دادي پس ميگيري)
116- كلّ ذات ذيل تختال (دارندگي است و برازندگي، ناز عروس به جحاز است)
117- به داء ظبْيٍ (بادمجان بم آفت ندارد)
118- خير البيوع ناجز بناجز (امروز نقد فردا نسيه، نسيه به دعوا رسيده)
119- اذا كنت سندانا فاصبر اذا كنت مطرقه فأوجع (يا زنگي زنگ باش يا رومي روم)
120- من جرب المجرب حلت به الندامه آزموده را آزمودن پيشماني آرد
هذا مِن فضلِ ربّی